Dr. İsmail KEMAL den "Azerbaycan’ın tepkileri" adlı köşe y

Azerbaycan, Türkiye ile Ermenistan arasında imzalanan protokollere tepkisini çeşitli şekillerde ifade ediyor. Türkiye basınında, Bakü’deki şehitlikte Türk bayrağının indirilmesi konusu ön plana çıktı. Medya konuya geniş yer verdi. Azerbaycan’ın Türkiye’ye satmakta olduğu doğal gazın fiyatı konusunda Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in açıklaması basına yansıyan bir diğer tepkiydi. Aliyev, Türkiye’ye doğal gazı çok ucuza sattıklarını söyleyerek fiyat artışının gündeme gelebileceğini ima etti. Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinin oldukça zor bir dönemden geçmekte olduğuna kuşku yok. Nitekim, Türkiye Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, “Azerbaycan toprakları bizim topraklarımız kadar kutsaldır” diyerek Azerbaycan’a güvence vermeye çalıştı.
   Protokoller 10 Ekim’de imzalandı. 14 Ekim’de, Türkiye, Ermenistan Cumhurbaşkanı Sarkisyan’ı konuk ederken, Bakü’de Azerbaycan’la Rusya arasında bir doğal gaz anlaşması imzalandı. Azerbaycan’ın Rusya’ya doğal gaz ihraç etmesini öngören anlaşma, Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi Başkanı ile Rus Gazprom Şirketi Müdürü tarafından imzalandı. Bu anlaşma, 29 Haziran’da Azerbaycan’la Rusya arasında varılan doğal gaz ticaretinin ilkelerini belirleyen anlaşmanın devamı olarak görülebilir. Azerbaycan, geçmişte Rusya’dan doğal gaz ithal ediyordu. 14 Ekim’de imzalanan anlaşma ile bu durum değişti. Azerbaycan, Rusya’ya doğal gaz ihraç eden ülke haline geldi.
   Azerbaycan’la Rusya arasında imzalanan anlaşmayı nasıl yorumlamak gerek? Bu anlaşmanın Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinin geleceği ve Nabucco projesi açısından doğurabileceği sonuçlar nelerdir? Önce imzalanan anlaşma hakkında biraz bilgi verelim. Anlaşma, 2010-2014 dönemini kapsıyor. İlk yıl Azerbaycan Rusya’ya Bakü-Novo Filya boru hattından 500 milyon metre küp doğal gaz ihraç edecek. Azerbaycan isterse bu miktar artırılabilecek. Rusya, Azerbaycan’dan ithal edeceği doğal gazı Kuzey Kafkasya’da kullanacak. Bu tür anlaşmalarda fiyat önemlidir. Azerbaycan, Rusya ile üzerinde anlaşmaya varılan fiyattan memnun olduğunu açıkladı. Konunun bu yönü önemli. Ayrıca, Azerbaycan’ın Türkiye’ye sattığı doğal gazın fiyatı konusu ile bağlantılı. Ruslar daha yüksek bir fiyat ödemeyi kabul etmişse, Türkiye aynı fiyatı ödemek zorunda kalabilir.
   Azerbaycan’ın Rusya ile imzaladığı doğal gaz anlaşmasını sadece Türkiye’ye tepki olarak yorumlamak doğru olmaz. Konu çok boyutludur. Ancak, Türkiye’ye belirli mesajlar verildiği de ortada. Azerbaycan, elindeki en güçlü koz olan enerji kozunu kendi çıkarlarına uygun gördüğü şekilde kullanmakta kararlı. Tek alternatifin Türkiye olmadığı mesajı verilmiş oldu.
   Hazar havzası enerji kaynaklarının Rusya’nın kontrolü dışında Avrupa’ya akmasının yolu Azerbaycan-Türkiye işbirliğinden geçer. Nabucco projesinin kaderi bu ilişkilere bağlı. Bu nedenle, Türkiye ve AB’nin Azerbaycan politikaları Nabucco’nun geleceği açısından çok önemli. Nabucco’da yaşanmakta olan gecikme, Azerbaycan-Rusya anlaşmasının nedenlerinden biridir. Şu anki hesaplara göre, Nabucco doğal gaz boru hattı 2015’te hizmete girecek. Azerbaycan’ın Rusya ile imzaladığı anlaşmanın 2014’te bitecek olması raslantı değil. Azerbaycan, Nabucco’ya doğal gaz sağlamaktan vazgeçmediği mesajını veriyor. Rusya, Azerbaycan’la anlaşmayı 2014 sonrasına da uzatmak istediğini açıkladı. Böyle bir uzatma olursa, Nabucco büyük darbe yemiş olacak.
   Gelinen noktada AB ve Türkiye’nin Nabucco projesi konusunda atacağı adımlar büyük önem kazanıyor. Bu konuda ciddi adımlar atmak için fazla zaman kalmadı. Azerbaycan, alternatifsiz olmadığı mesajını vererek, topu AB ve Türkiye’ye atmış oldu. Bakalım onlar ne yapacak.
   Görüldüğü gibi Kafkaslarda siyasal sorunlarla enerji konuları iç içe. Bölgede kalıcı istikrar sağlanması için var olan anlaşmazlıklara çözüm bulunması gerekiyor. Bölge enerji kaynaklarının dünya piyasalarına sorunsuz ulaşması için bu şart. Bu çerçevede, önümüzdeki dönemde, Minsk Grubu gözetiminde Azerbaycan’la Ermenistan arasında devam eden müzakere sürecinde olumlu sonuç alınıp alınmayacağı büyük önem kazanıyor. Olumlu sonuç elde edilirse, Türkiye-Azerbaycan ilişkileri rahatlar. Türkiye-Ermenistan ilişkileri gelişir. Azerbaycan-Ermenistan ilişkileri de gelişir. Sonuç alınamazsa, bölgedeki sıkıntılar devam eder. Sanırım bundan en çok Rusya kazançlı çıkar.

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !